📣 विकसित भारत तभी साकार होगा जब देश का हर राज्य, जिला और गांव विकसित होगा। — प्रो. विकास सिंह (डीन ऑफ फैकल्टी तथा राष्ट्रीय सचिव, स्वदेशी शोध संस्थान)

🎓 सोलन ज़िला निर्देशिका

सोलन ज़िले के शिक्षण संस्थान, सामाजिक संगठन (मराठी, मलयाली, ओड़िया समुदाय) व धार्मिक स्थल – मंदिर अर्थव्यवस्था, सामाजिक अर्थव्यवस्था व युवा रोज़गार विश्लेषण हेतु।

43,000
सूचीबद्ध संस्थानों में विद्यार्थी व युवा
2,500,000
वार्षिक तीर्थयात्री (मंदिर अर्थव्यवस्था)
4
सामुदायिक संगठन (सामाजिक अर्थव्यवस्था)

🎓 महाविद्यालय

🎓

BBN उद्योग संघ व परवाणू उद्योग — कौशल व अप्रेंटिसशिप

📍 Baddi, नालागढ़ · Baddi / Parwanoo · 👥 3,000

फार्मा-FMCG प्रशिक्षण व प्लेसमेंट।

🎓

केंद्रीय अनुसंधान संस्थान (CRI), कसौली

📍 Kasauli, धर्मपुर · Kasauli · 👥 800

वैक्सीन संस्थान (1905)।

🎓

डॉ. वाई.एस. परमार बागवानी व वानिकी विश्वविद्यालय, नौणी

📍 Nauni, सोलन · Nauni · 👥 3,000

एशिया का पहला बागवानी-वानिकी वि.वि.।

🎓

राजकीय महाविद्यालय सोलन, नालागढ़, अर्की, कंडाघाट व धर्मपुर

📍 Solan, सोलन · Solan · 👥 8,000

अग्रणी राजकीय महाविद्यालय।

🎓

ICAR-खुम्ब अनुसंधान निदेशालय, चंबाघाट

📍 Chambaghat, सोलन · Chambaghat · 👥 200

मशरूम शोध व स्पॉन का शीर्ष केंद्र।

🎓

इंदिरा गांधी राष्ट्रीय जनजातीय विश्वविद्यालय, अमरकंटक

📍 Amarkantak, सोलन · Amarkantak, MP · 👥 6,000

केंद्रीय वि.वि.; विकसित सोलन प्रोजेक्ट।

🎓

जेपी वि.वि. (वाकनाघाट) व बहरा, MMU, चितकारा (बद्दी)

📍 Waknaghat, कंडाघाट · Waknaghat / Baddi · 👥 12,000

इंजीनियरिंग व फार्मा वि.वि.।

🎓

कृषि विज्ञान केंद्र, कंडाघाट (UHF)

📍 Kandaghat, कंडाघाट · Kandaghat · 👥 100

किसान प्रशिक्षण।

🎓

शूलिनी विश्वविद्यालय, सोलन

📍 Bajhol, सोलन · Kasauli road · 👥 6,000

NAAC A+ निजी वि.वि.।

⚙️ पॉलिटेक्निक

⚙️

राजकीय पॉलिटेक्निक कंडाघाट व कुनिहार

📍 Kandaghat, कंडाघाट · Kandaghat · 👥 900

डिप्लोमा।

🔧 ITI

🔧

राजकीय ITI सोलन, नालागढ़, अर्की व कंडाघाट

📍 Solan, सोलन · Solan · 👥 1,500

BBN व बागवानी ट्रेड।

🏫 उच्चतर माध्यमिक विद्यालय

🏫

द लॉरेंस स्कूल, सनावर व चायल मिलिट्री स्कूल

📍 Sanawar, धर्मपुर · Sanawar / Chail · 👥 1,500

ऐतिहासिक आवासीय विद्यालय।

🤝 सामाजिक व सामुदायिक संगठन

🤝

HPSRLM SHG फेडरेशन, सोलन

📍 Solan, सोलन · Solan · 👥 6,000

~6,000 SHG।

🤝

मशरूम उत्पादक संघ व टमाटर FPO

📍 Solan, सोलन · Solan / Kandaghat · 👥 3,000

किसान संगठन।

🤝

शूलिनी मेला समिति व कसौली निवासी कल्याण

📍 Solan, सोलन · Solan / Kasauli · 👥 500

नागरिक व सांस्कृतिक संस्थाएँ।

🤝

स्वदेशी जागरण मंच, हिमाचल प्रांत (सोलन)

📍 Solan, सोलन · Solan · 👥 800

स्वावलंबी भारत अभियान।

🛕 धार्मिक स्थल व संस्थाएँ

🛕

क्राइस्ट चर्च कसौली व दगशाई चर्च

📍 Kasauli, धर्मपुर · Kasauli / Dagshai · 👥 100,000

औपनिवेशिक चर्च।

🛕

जटोली शिव मंदिर

📍 Jatoli, सोलन · Rajgarh road · 👥 500,000

एशिया का सबसे ऊँचा शिव मंदिर।

🛕

माता शूलिनी मंदिर

📍 Solan, सोलन · Solan · 👥 800,000

अधिष्ठात्री देवी।

🛕

मेंरी बोन मठ, डोलांजी

📍 Dolanji, सोलन · Dolanji · 👥 100,000

युंगद्रुंग बोन केंद्र।

🛕

मोहन शक्ति नेशनल हेरिटेज पार्क

📍 Hart, कंडाघाट · Hart · 👥 400,000

वैदिक धरोहर पार्क।

🛕

मंकी पॉइंट हनुमान (कसौली) व काली का टिब्बा (चायल)

📍 Kasauli, धर्मपुर · Kasauli / Chail · 👥 600,000

पहाड़ी मंदिर।

यह निर्देशिका क्यों?

स्वामी-टीम निदेशक CMS से संस्थान जोड़ते हैं। विद्यार्थी संख्या बताती है कि ज़िले के युवा कहाँ केंद्रित हैं (प्लेसमेंट व उद्यमिता), तीर्थयात्री संख्या नर्मदा घाट की मंदिर अर्थव्यवस्था को मापती है, और सामुदायिक संगठन सामाजिक अर्थव्यवस्था का मानचित्र बनाते हैं।

💬